www.przenosneplanetarium.pl

Polskie planetaria

Na przełomie lata i jesieni 2007 roku mój przyjaciel, Radek Pior, wpadł na pomysł odwiedzenia wszystkich istniejących w Polsce planetariów i zaprosił mnie oraz innych naszych przyjaciół do wspólnego zrealizowania tego projektu. Dumnie ochrzciliśmy go Podbojem Polskich Planetariów.

Logo PPP Międzynarodowy Rok Astronomii 2009

Do dzisiaj (26 listopada 2011) udało nam się odwiedzić dwadzieścia jeden polskich planetariów, które — według naszej aktualnej wiedzy — istnieją w liczbie trzydziestu dwóch. Są wśród nich tak różne miejsca jak największe planetarium w Chorzowie z potężnym dwutonowym projektorem centralnym, najnowsze planetarium Niebo Kopernika w Warszawie, lekkie planetaria dmuchane zwane również przenośnymi lub mobilnymi (ang. mobile planetarium), które puryści wzdragają się od określania mianem „prawdziwego planetarium” (niesłusznie!), cyfrowe planetarium w Częstochowie czy Kielce z japońską aparaturą Goto. Do ciekawostek zaliczamy też jednodniowe (a właściwie jednonocne) planetarium w Poznaniu — więcej o nim tutaj. Jedno z najnowocześniejszych i dysponujących szerokimi możliwościami projekcyjnymi planetarium w Świdnicy na Dolnym Śląsku jest prowadzone przez autora niniejszej strony.

Niektóre planetaria są znane w całej Polsce, o innych wiedzą nieliczni „wtajemniczeni”. Jedne działają prężnie i przewijają się przez nie tłumy gości, w innych projektor śpi na środku cichej sali, czekając na lepsze czasy. Każde jest wyjątkowe i jedyne w swoim rodzaju dzięki swoistemu genius loci — duchowi miejsca, w którym zostało zainstalowane. Każde z nich ma swoją historię tworzoną przez ludzi w nim pracujących i potrafiących z pasją opowiadać o swoich zamiłowaniach, codziennych radościach i kłopotach, jakich — czasami w nadmiarze — dostarczają im ich miejsca pracy. Warto poznać te miejsca, ich otoczenie i gospodarzy.

Poniższa mapa pokazuje wszystkie znane nam polskie planetaria. Kliknięcie na symbolu planetarium przenosi do tabeli z informacjami o danej placówce. Jeśli w jakimś mieście jest więcej niż jedno planetarium, kliknięcie przenosi do informacji o najstarszym planetarium w mieście, pod którym opisane są młodsze placówki:

Mapa polskich planetariów

Poniżej zebrałem podstawowe informacje o wszystkich polskich planetariach. W uzupełnieniu Radek Pior przygotował interaktywną mapę planetariów w Polsce i krajach ościennych. Wszelkie uwagi na temat zawartości, aktualności i kompletności listy oraz map mile widziane! Jeżeli interesują cię mniej lub bardziej realne plany budowy innych planetariów poza wymienionymi poniżej, zerknij w to miejsce. Nieco więcej o przenośnych planetariach znalazło się tutaj, a kilka artykułów prasowych — w tym miejscu. Jeśli wiesz coś o planetariach, których nie ma na liście, napisz do mnie.

Kolory oznaczające dostępność planetarium dla widzów:

Miasto Instytucja zarządzająca lub miejsce instalacji Data otwarcia Średnica kopuły [m]
i rodzaj konstrukcji
Ilość miejsc Typ projektora głównego Status Uwagi
Chorzów
(WWW)
Planetarium i Obserwatorium im. Mikołaja Kopernika 4 grudnia 1955 23
lekka, podwieszana, miękka
400 Zeiss UPP 23/2s
optomechaniczny
działa
dostępne publicznie
najstarsze i największe polskie planetarium
Częstochowa
(WWW)
Instytut Fizyki Akademii im. Jana Długosza 3 października 2006 8
betonowa
60 Evans & Sutherland Digistar 3 SP
cyfrowy
działa
dostępne publicznie
pierwsze w pełni cyfrowe planetarium stacjonarne w Polsce
Gdynia
(WWW)
Instytut Nawigacji i Hydrografii Morskiej Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte 6 listopada 1975 8
betonowa
32 Zeiss ZKP 1
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
jedno z dwóch polskich planetariów należących do wojska
Gdynia
(WWW)
Planetarium im. Antoniego Ledóchowskiego Akademii Morskiej 1971 /
14 października 1979 /
30 września 2011
8
betonowa
44 Zeiss ZKP 4
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
przed remontem planetarium dysponowało projektorem ZKP 1
Frombork
(WWW)
Muzeum Mikołaja Kopernika 5 czerwca 1973
sierpień 1978
8
betonowa
81 Zeiss ZKP 2
optomechaniczny
działa
dostępne publicznie
najbardziej urokliwe polskie planetarium (Opis z 2001 r.)
Grudziądz
(WWW)
Technikum Chemiczne i Elektryczne 26 marca 1972
19 lutego 1993
6
betonowa
35 Zeiss ZKP 2P
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
organizuje Ogólnopolskie Młodzieżowe Seminarium Astronomiczne
Kalisz
(WWW)
Astroarena czerwiec 2011 5
nadmuchiwana
20-25 przenośny, cyfrowy (lustro sferyczne) działa
mobilne — do wynajęcia
prowadzone przez uczestnika Podboju Polskich Planetariów
Kielce
(WWW)
Instytut Fizyki Akademii Świętokrzyskiej 14 stycznia 2005 5
lekka, kompozytowa, sztywna
30 Goto E-5
camera obscura
działa
dostęp ograniczony
jedyne w Polsce planetarium z projektorem typu camera obscura
Komorowo Zarząd Topograficzny Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (JW 3470) 17 września 1980 8
betonowa
60 Zeiss ZKP 2
optomechaniczny
nie działa planetarium nieczynne od kilku lat
Kraków
(WWW)
Kraina zabaw dziecięcych Anikino - 5
nadmuchiwana
30 przenośny, analogowy (cylindry projekcyjne) działa
mobilne — do wynajęcia
najstarsze w Polsce planetarium przenośne
Łódź
(WWW)
Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne im. Arego Sternfelda, Wydział Edukacji Miasta Łodzi 1 września 1984 6
lekka, podwieszana, sztywna
32 amatorski
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
unikat na skalę światową: jedno z dwóch amatorskich planetariów wykonanych przez nauczyciela Zbigniewa Solarza
Łódź
(WWW)
Ursa Major styczeń 2010 5
nadmuchiwana
15-25 przenośny, cyfrowy (lustro sferyczne) działa
mobilne — do wynajęcia
pierwsze planetarium przenośne w Łodzi i okolicach
Międzyzdroje
(WWW)
Międzynarodowy Dom Kultury 30 kwietnia 2011 7 54 Digistar IV
cyfrowy
działa
dostępne publicznie
-
Niepołomice
(WWW)
Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne październik 1954 / 16 września 2010 8
MCP
30 Zeiss ZKP 1
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
planetarium dysponujące aparaturą o bogatej historii, wielokrotnie zmieniające lokalizację
Olsztyn
(WWW)
Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne 19 lutego 1973 15
lekka, aluminiowa
160 Zeiss Spacemaster RFP
optomechaniczny
działa
dostępne publicznie
otwarte z okazji 400-setnej rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika
Olsztyn
(WWW)
Cassiopeia wrzesień 2011 5
nadmuchiwana
15-30 przenośny, cyfrowy (lustro sferyczne) działa
mobilne — do wynajęcia
pierwsze planetarium przenośne na Warmii i Mazurach
Piotrków Trybunalski
(WWW)
I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego 12 października 1981 6
lekka, podwieszana, sztywna
40 amatorski
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
unikat na skalę światową: jedno z dwóch amatorskich planetariów wykonanych przez nauczyciela Zbigniewa Solarza
Potarzyca
(WWW)
Gimnazjum im. Jana Heweliusza 1993/2006 5
lekka, kompozytowa, sztywna
30 amatorski
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
unikat na skalę światową: amatorskie planetarium wykonane przez nauczyciela Andrzeja Owczarka
Poznań
(WWW)
Astrolab maj 2009 5
nadmuchiwana
15-30 przenośny, cyfrowy (lustro sferyczne) działa
mobilne — do wynajęcia
pierwsze planetarium przenośne w Wielkopolsce
Szczecin
(WWW)
Akademia Morska 1979 5
lekka, podwieszana, miękka
20 Zeiss ZKP 1
optomechaniczny
działa
dostęp ograniczony
brak kontaktu z osobami odpowiedzialnymi za funkcjonowanie planetarium
Szczecin
(WWW)
Astronomiczna EUREKA maj 2009 6
nadmuchiwana
30 Discovery Dome
przenośny, cyfrowy
działa
dostępne publicznie
uzupełnienie stałej ekspozycji Astronomiczna Eureka
Świdnica
(WWW)
Planetarium Bajkonur styczeń 2011 5
nadmuchiwana
25 Digitarium Delta
przenośny, cyfrowy (rybie oko)
mobilne — do wynajęcia jedno z najnowocześniejszych planetariów przenośnych, z bogatymi możliwościami projekcyjnymi, prowadzone przez uczestników Podboju Polskich Planetariów
Toruń
(WWW)
Planetarium im. Władysława Dziewulskiego 17 lutego 1994 15
lekka, aluminiowa
200 Zeiss Spacemaster RFP
optomechaniczny
działa
dostępne publicznie
jedno z najbardziej interesujących i innowacyjnych polskich planetariów
Urszulin
(WWW)
Astropark luty 2011 5
nadmuchiwana
25-30 przenośny, cyfrowy (rybie oko) działa
mobilne — do wynajęcia
pierwsze planetarium przenośne w południowo-wschodniej Polsce
Urzędów
(WWW)
Aries listopad 2011 5
nadmuchiwana
25-30 przenośny, cyfrowy (lustro sferyczne) działa
mobilne — do wynajęcia
-
Ustroń
(WWW)
Extreme Park wrzesień 2009 13
(horyzont pochylony)
80 trzy projektory cyfrowe działa
dostępne publicznie
nie jest to prawdziwe planetarium, a raczej „astronomiczne kino” bez seansów dydaktycznych
Warszawa
(WWW)
Muzeum Techniki, PKiN 17 lipca 1972 8
lekka, sztywna
34 Zeiss ZKP 1
optomechaniczny
działa
dostępne publicznie
część stałej ekspozycji astronomiczno-astronautycznej
Warszawa
(WWW)
Planeta Anuka październik 2009 5
nadmuchiwana
15-25 przenośny, cyfrowy (lustro sferyczne) działa
mobilne — do wynajęcia
pierwsze planetarium przenośne w Warszawie
Warszawa
(WWW)
Centrum Nauki Kopernik 19 czerwca 2011 16
(horyzont pochylony)
139 Megastar IIA + Sky Skan Digital Sky II
hybrydowy
działa
dostępne publicznie
najnowocześniejsze polskie planetarium
Warszawa
(WWW)
Astropark wrzesień 2011 5
nadmuchiwana
25-30 przenośny, cyfrowy (rybie oko) działa
mobilne — do wynajęcia
-
Wrocław
(WWW)
Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego wrzesień 2008 5
lekka, podwieszana na stelażu, miękka
20 cyfrowy (lustro sferyczne) działa
dostęp ograniczony
prowadzone przez pracowników naukowych IA UWr

Inne informacje na temat polskich planetariów:

Interaktywna mapa planetariów w Polsce i krajach ościennych
Planetarium.pl (informacje niekompletne, strona nieaktualizowana od marca 2009 r.)
PTMA Warszawa
Hasło planetarium w Wikipedii
Association des Planétariums de Langue Française (planetaria na świecie — lista polskich placówek)
International Planetarium Society
Planetariums Club
Polskie planetaria odświeżone (reklama)
Tag planetarium w archiwum Gazety Wyborczej

[ Strona główna | Podbój Polskich Planetariów | Planetaria | Astronomia | Podróże | Informacje techniczne | Nowości | Mapa strony | PGP ]

Ostatnia aktualizacja: 23 listopada 2011


© 1999–2017 by Tomasz Lewicki

Dobra strona!

Creative Commons Spam Poison Valid XHTML Valid CSS2 Kubuntu PageRank