Zegar słoneczny

Będąc latem na wakacjach we Fromborku mam niejednokrotnie okazję obserwowania takiej sytuacji: wiele osób wiedzionych naturalną ciekawością natychmiast porównuje czas wskazywany przez zegar słoneczny (zdjęcie) umieszczony nad wejściem do biblioteki (zdjęcia) z czasem podawanym przez własny zegarek. Pierwszą ich reakcją jest zdanie w rodzaju: "Eee tam, co to za zegar! Spóźnia się o godzinę!" Tymczasem fromborski zegar słoneczny (ani żaden inny tego typu) nie spóźnia się — to nasze zegarki w niektórych porach roku spieszą się w stosunku do niego o mniej więcej godzinę! Jaki wobec tego czas pokazuje zegar słoneczny? Jest to tak zwany miejscowy prawdziwy czas słoneczny. Znaczenie tej nieco przydługiej nazwy jest proste: czas słoneczny — wiadomo; miejscowy — bo w określonym punkcie Ziemi; prawdziwy — bo pokazywany niejako "na żywo" przez samo Słońce (istnieje jeszcze pojęcie czasu średniego — pokazują go nasze własne zegarki). W każdym miejscu na Ziemi lokalny czas słoneczny jest w danej chwili inny. A dlaczego "spóźnia się"? Po prostu dlatego, że zazwyczaj zapominamy o tym, że latem obowiązuje tzw. czas letni, który jest sztucznie przesunięty o jedną godzinę naprzód w stosunku do czasu zimowego, który — w przybliżeniu — pokazują zegary słoneczne. Dlaczego natomiast "w przybliżeniu"? Jak wyjaśniałem wyżej, nasz czas jest czasem średnim — takim, jak gdyby Słońce pokonywało swoją pozorną drogę wzdłuż ekliptyki ruchem jednostajnym. Byłoby tak zaś w przypadku, gdyby orbita Ziemi wokół Słońca była okręgiem, a nie elipsą, jak jest w rzeczywistości. Z eliptycznego kształtu orbity naszej planety wynika niejednostajny ruch Słońca po ekliptyce a stąd różnica pomiędzy średnim a prawdziwym czasem słonecznym. Różnica ta nazwana zostałą równaniem czasu. Na początku sierpnia równanie czasu ma wartość około minus 6 minut. Tyle trzeba odjąć od wskazania zegara słonecznego, by otrzymać godzinę na naszym zegarku. No i oczywiście nie można zapomnieć o dodatkowej, "letniej" godzinie.

[ Wzgórze Katedralne | Frombork ]

[ Strona główna | Informacje techniczne | Nowości | Mapa strony | PGP ]

Ostatnia aktualizacja: 21 grudnia 2001


© 1999–2016 by Tomasz Lewicki

Dobra strona!

Creative Commons Spam Poison Valid XHTML Valid CSS2 Kubuntu PageRank